Trauma en Dementie

Wanneer vroeger weer dichtbij is

Traumasensitief begeleiden bij mensen met dementie

Dementie raakt veel meer dan het geheugen. Ook taal, denken, waarnemen, oriëntatie, emoties, gedrag en het dagelijks functioneren kunnen veranderen. Vertrouwde manieren om ervaringen te ordenen en spanning te reguleren kunnen steeds minder beschikbaar zijn. Soms wordt het onderscheid tussen toen en nu kwetsbaarder en komen ervaringen van vroeger onverwacht dichtbij.

De mens van nu draagt ook het kind van toen in zich.

Wanneer iemand opgroeide met kindermishandeling en seksueel kindermisbruik, kan deze geschiedenis doorwerken in de manier waarop het lichaam en zenuwstelsel reageren op nabijheid, aanraking, afhankelijkheid, verlies van regie of een gevoel van dreiging. Angst, weerstand, terugtrekken, roepen of afwerend reageren kunnen vanuit die vroegere werkelijkheid een begrijpelijke en soms zelfs volkomen logische betekenis krijgen.

Waartoe is deze masterclass?

Vanuit mijn dertig jaar praktijkervaring als psychotraumahulpverlener ben ik regelmatig door specialisten ouderengeneeskunde gevraagd om mee te kijken en mee te denken bij gedrag dat als onbegrepen werd ervaren.

Door aandachtig naar de levensgeschiedenis te kijken en door de ogen van het kind dat deze persoon ooit was, werd vaak een diepere onderstroom zichtbaar. Vroegkinderlijk trauma kan een wezenlijke, maar gemakkelijk gemiste laag vormen in gedrag dat binnen de ouderenzorg moeilijk te begrijpen of te begeleiden is.

Samen met Rolf Lucas en Ina Harttekamp nodig ik je uit om voorbij het zichtbare gedrag te kijken en met meer begrip, afstemming en zachtheid nabij te kunnen blijven.

Na deze dag heb je:
*meer inzicht in de mogelijke doorwerking van vroegkinderlijk trauma bij dementie;
*meer oog voor de levensgeschiedenis en onderstroom achter gedrag;
*handvatten om traumasensitiever te kijken en begeleiden;
*kennisgemaakt met verschillende perspectieven: die van professionals, een onderzoeker en ervaringsdeskundigen;
*aan de hand van drie casussen geoefend met anders kijken, begrijpen en afstemmen.

Voor wie?
Deze dag is bedoeld voor professionals binnen de ouderenzorg, zorg en welzijn, behandelaren, begeleiders, geestelijk verzorgers, ervaringsdeskundigen, mantelzorgers, naasten en andere betrokkenen met interesse die mensen met dementie begeleiden.

Ik vind het belangrijk dat deze dag ruimte biedt voor verdieping én ontmoeting, in een kleinschalige, gelijkwaardige en gemoedelijke sfeer. 

Over mij
Ik ben José Al, psychotraumahulpverlener, onderzoeker, ervaringsdeskundige, spreker en auteur. Tijdens mijn lezing neem ik je mee in dertig jaar praktijkervaring en mijn onderzoekswerk naar de onderstroom van vroegkinderlijk trauma.

Ik laat zien hoe gedrag dat onbegrepen wordt genoemd een andere betekenis kan krijgen wanneer we oog hebben voor de levensgeschiedenis van de mens en voor het kind dat deze oudere ooit was.

Gastsprekers
Rolf Lucas is al 36 jaar werkzaam als professional in de ouderenzorg. Daarnaast is hij ervaringskundige op het gebied van seksueel kindermisbruik en schrijft hij als auteur en dichter over mensen met dementie. Tijdens deze dag interview ik Rolf over zijn werk, ervaringen en de verbinding tussen zijn professionele en ervaringskennis. Ook draagt hij enkele van zijn gedichten voor.

Ina Harttekamp is ervaringsdeskundige vanuit de begeleiding van haar moeder, die dementie en een verleden van seksueel misbruik heeft. Zij schrijft over haar ervaringen. Tijdens ons interview vertelt Ina wat zij onderweg leerde zien, verstaan en dragen als dochter naast haar moeder.

Dagprogramma
09.30 uur – Inloop en inbedding
Ontvangst met koffie en thee en rustig aankomen in De Deel.

10.00 uur – Deel 1 | Wanneer vroeger weer dichtbij is
Mijn lezing over mijn praktijkervaring en onderzoekswerk naar de doorwerking van vroegkinderlijk trauma bij dementie.

10.45 uur – Korte pauze

11.15 uur – Deel 2 | Luisteren naar de mens achter het gedrag
Het interview met Rolf Lucas over zijn werk en ervaringen, gevolgd door een gedicht van hem.

12.00 uur – Gezamenlijke lunch

13.00 uur – Deel 3 | Wanneer je als dochter naast je moeder staat
Mijn interview met Ina Harttekamp over de begeleiding van haar moeder met dementie en een verleden van seksueel misbruik.

14.00 uur – Korte pauze

14.30 uur – Deel 4 | Anders kijken naar onbegrepen gedrag
Je gaat in een groepje van vier in gesprek aan de hand van drie casussen. Rolf, Ina en ik lopen rond om desgewenst mee te kijken en mee te denken.

15.30 uur – Deel 5 | Gezamenlijke vragenronde en afronding
Ruimte voor vragen aan Rolf, Ina en mij.

16.00 uur – Einde

Praktische informatie
Datum: vrijdag 2 april 2027
Tijd: 09.30–16.00 uur
Locatie: Theaterboerderij De Deel, Menso Altingstraat 6, 7841 CB Sleen
Aantal deelnemers: maximaal 24
Kostprijs: € 175 per persoon

Inclusief

Bij de kostprijs zijn koffie, thee, Spa, lekkers, een uitgebreide vegetarische lunch, de twee boeken Het bevuilde nest en Honderd stemmen en een certificaat van deelname inbegrepen.

Aanmelden
Wil je bij deze bijzondere, inhoudelijke en gemoedelijke dag aanwezig zijn? Je kunt je aanmelden via het Contactformulier. Na je aanmelding ontvang je van mij een bevestiging en de verdere praktische informatie.